Książki i broszury

Marta Duda, Agnieszka Wower | aktualizacja: 10 marzec 2020

2002

Parusel J. B. 2002. Natura 2000. Europejska sieć ekologiczna w województwie śląskim (propozycje). Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 24.

Publikacja zawiera podstawowe informacje o programie Natura 2000 w Europie i Polsce oraz o ostojach ptasich i siedliskowych, wyznaczonych w województwie śląskim.

2002 Natura2000 2002

2004

Strzelec M., Serafiński W. 2004. Biologia i ekologia ślimaków w zbiornikach antropogenicznych. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 90.

Publikacja jest monograficznym przeglądem wyników badań nad ślimakami w akwenach powstałych dzięki człowiekowi (zbiorniki zaporowe, stawy hodowlane, rowy melioracyjne, żwirownie, piaskarnie, glinianki, zbiorniki zapadliskowe) w Polsce i Europie oraz wielu innych krajach na świecie. Zawiera syntezę wiedzy o biologii i ekologii 34 gatunków ślimaków słodkowodnych.

2004 Biologia Ekologia Slimakow 2004

2006

Syniawa M. 2006. Biograficzny słownik przyrodników śląskich. Tom 1. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 460.

Słownik zawiera w miarę pełne informacje na temat 300 związanych ze Śląskiem badaczy flory, fauny i przyrody nieożywionej, kolekcjonerów okazów przyrodniczych, działaczy na rzecz ochrony przyrody i innych osób związanych z szeroko pojmowanym badaniem przyrody. Zawiera on nie tylko biografie osób urodzonych na Śląsku i badających jego przyrodę, ale i osób spoza Śląska, które miały swój wkład w poznanie przyrody jego obszaru, oraz Ślązaków, którym dane było badać przyrodę odległych krajów i kontynentów.

Ponieważ historyczne granice Śląska uległy wielokrotnie zmianom, a geograficzne granice są różnie ujmowane przez różnych autorów, w słowniku obszar Śląska uwzględniony został w dość szerokim rozumieniu, obejmującym również przyłączoną w roku 1815 do Śląska część Górnych Łużyc, Ziemię Kłodzką, czeski Śląsk wraz z tzw. Klinem Morawskim, dawne Księstwo Siewierskie i część zachodniej Małopolski.

Tom I słownika zawiera 300 biografii przyrodników związanych z obszarem Śląska od czasów najdawniejszych do roku 1945 (tj. zmarłych do 1945 r.). Zdecydowaną przewagę mają w tym tomie botanicy (101 biogramów), którym liczebnie ustępują zarówno geolodzy i geografowie (66 biogramów), jak i zoolodzy (60 biogramów). Pozostałe 73 biogramy dotyczą osób, które albo zajmowały się kilkoma dziedzinami, nie wysuwając na plan pierwszy żadnej z nich, albo też zajmowały się działalnością leżąca na obrzeżu nauk przyrodniczych (np. malarze i graficy).

Uzupełnieniem biogramów są portrety, strony tytułowe publikacji i inne materiały ilustracyjne.

Tom 2 słownika ukazał się w 2019 roku (patrz poniżej).

2006 BiograficznySlownikPrzyrodSlaskich tom1 2006

Mendrek M., Parusel J.B. (red.) 2006. Żubry potrzebują Indian. Konkurs artystyczno-przyrodniczy (1996-2006) – dokumentacja i podsumowanie. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss.148.

Bogato ilustrowany album, będący dokumentacją i podsumowaniem wszystkich edycji konkursu i warsztatów artystyczno-przyrodniczych „Żubry potrzebują Indian”, zorganizowanych przez Centrum w latach 1996-2006 w ramach programu edukacji przyrodniczej „Przyroda wokół nas”. Nie jest to pełna dokumentacja kilku tysięcy nadesłanych przez uczestników prac plastycznych i fotograficznych oraz kilkuset prac literackich i naukowo-badawczych, jak również nie jest dokumentacją prac wszystkich laureatów konkursu – jest wyborem tych spośród nich, które ukazują ideę, hasła i przesłanie konkursu w osobistej relacji ze światem przyrody, wyrażonej talentami artystycznymi i badawczymi. Dokonując wyboru kierowano się intencją zaprezentowania różnorodności wypowiedzi laureatów, która ukazuje dorobek artystyczny i przyrodniczy konkursu.

Konkurs „Żubry potrzebują Indian” był projektem wychowania poprzez sztukę”, skierowanym do młodzieży szkolnej, której wyobraźnia i wrażliwość przyrodnicza manifestuje się twórczością plastyczną, fotograficzną, literacką i naukową.

2006 ZubryPotrzebujaIndian konkurs 2006

2007

Wika S., Woźniak G. (eds.) 2007. Threats, protection and transformation of vegetation of the Upper Silesia and adjacent areas. University of Silesia, Katowice. Published by the Upper Silesian Nature Heritage Centre, Katowice, ss. 176.

Książka stanowi zbiór 15 artykułów naukowych pracowników Uniwersytetu Śląskiego, poświęconych zagadnieniom związanym z zagrożeniami, ochroną i przemianami roślinności na terenie Górnego Śląska i obszarach przyległych. Całość podzielono na cztery bloki tematyczne: (1) Gatunki i zbiorowiska roślinne zasługujące na ochronę, (2) Roślinność terenów rolniczych i miejsko-przemysłowych, (3) Gatunki inwazyjne i ekspansywne w zbiorowiskach roślinnych, (4) Roślinność obszarów górskich i podgórskich. Na szczególną uwagę zasługują artykuły dokumentujące strukturę i dynamikę roślinności ruderalnej na obszarach miejskoprzemysłowych (Chorzów, Katowice), gdyż miejsca te zwykle omijane są przez przyrodników.

2007 ThreatsProtectionTransformationOfVegetationOfUpperSilesia 20072009

Parusel J. B. (red.) 2009. Rezerwat przyrody "Ochojec" w Katowicach (Górny Śląsk). Monografia naukowo-dydaktyczna. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 592.

Książka szeroko dokumentuje bogactwo przyrodnicze rezerwatu „Ochojec” w Katowicach oraz opisuje jego historię, wartości i zagrożenia, a także związki mieszkańców z lasem w Ochojcu.

2009 RezerwatPrzyrodyOchojecwKatowicach monografia 2009

Ziomek J., Banaszek A., Skowrońska K. 2009. Chomik europejski. Najbarwniejszy ssak naszych pól. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 12.

Broszura zawiera podstawowe informacje dotyczące wyglądu i biologii chomika europejskiego. Opisuje ponadto zagrożenia i potrzebę ochrony tego gatunku. Zamieszczone w publikacji mapy przedstawiają występowanie chomika europejskiego na obszarze Polski i województwa śląskiego. Uzupełnienie stanowią liczne fotografie.

2009 ChomikEuropejski 2009

2011

Fojcik B. 2011. Distribution atlas of mosses of the Cracow-Częstochowa Upland. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 173.

Publikacja przedstawia rozmieszczenie mchów na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej.

2011 DistributionAtlasOfMosses 2011

Malewski K. 2011. Okrajki nitrofilne z rzędu Convolvuletalia sepium dolin rzecznych zlewni Białej Przemszy. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 32.

Książka prezentuje charakterystykę fitosocjologiczną zbiorowisk okrajkowych z rzędu ConvolvuletaIia sepium dolin rzecznych zlewni Białej Przemszy.

2011 OkrajkiNitrofilne 2011

Sachanowicz K., Wower A. 2011. Poznajemy i chronimy nietoperze konurbacji śląsko-dąbrowskiej. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 32.

Broszura popularnonaukowa poświęcona faunie nietoperzy miast konurbacji śląsko-dąbrowskiej. Zawiera przegląd gatunków, informacje na temat kryjówek i ochrony nietoperzy w miastach, sposobów postępowania w przypadkach znalezienia nietoperzy oraz polecaną literaturę.

2011 PoznajemyChronimyNietoperzeWMiastachKSD 2011

2012

Sokół K., Wilczek Z. 2012. Przyrodnicza ścieżka edukacyjna „Soblówka – Rycerzowa". Przewodnik. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 38.

W publikacji wskazano i opisano najciekawsze pod względem szaty roślinnej miejsca, wyznaczone jako przystanki ścieżki przyrodniczej poprowadzonej szlakami turystycznymi z Soblówki na Halę Rycerzową (Beskid Żywiecki).

2012 PrzyrodniczaSciezkaEdukacyjnaSoblowka Rycerzowa 2012

Urbisz A. 2012. Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 397.

W opracowaniu przedstawiono mapy rozmieszczenia 1436 gatunków roślin naczyniowych (rodzimych oraz trwale zadomowionych antropofitów), odnotowanych do tej pory na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

2012 AtlasRozmRoslinNaczynNaWyzKrakCzest 2012

2014

Parusel J. B. (red.) 2014. Regionalne czerwone listy zagrożenia w ochronie zasobów przyrody – ich rola i znaczenie oraz stan i potrzeby. Konferencja naukowa 26 listopada 2014 r., Katowice. Streszczenia referatów i posterów. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 67.

Streszczenia referatów i posterów wygłoszonych podczas konferencji naukowej pt. „Regionalne czerwone listy zagrożenia w ochronie zasobów przyrody – ich rola i znaczenie oraz stan i potrzeby”, Katowice, 26 listopada 2014 r.

2014 RegionCzerwoneListy KonferNauk 2014

Parusel J. B. (red.) 2014. Ważki w ocenie siedlisk wodno-błotnych Górnego Śląska. Konferencja naukowa z okazji jubileuszu 40-lecia pracy naukowej dr Alicji Miszty, 27 listopada 2014 r., Katowice. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 32.

Streszczenia referatów i posterów wygłoszonych podczas konferencji naukowej pt. „Ważki w ocenie siedlisk wodno-błotnych Górnego Śląska. Konferencja naukowa z okazji jubileuszu 40-lecia pracy naukowej dr Alicji Miszty”, Katowice, 27 listopada 2014 r.

2014 WazkiWOcenieSiedlisk KonferencjaNauk 2014

Urbisz A., Urbisz A. 2014. Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Rybniku. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 119.

Opracowanie zawiera mapy rozmieszczenia 946 trwale zadomowionych gatunków, odnotowanych na terenie Rybnika, począwszy od 1990 roku. Przedstawiono w nim także analizę rozmieszczenia gatunków występujących współcześnie w obrębie granic miasta.

2014 AtlasRozmieszczeniaRoslinNaczyniowychWRybniku 2014

Urbisz A., Urbisz A. 2014. Rośliny naczyniowe Rybnika. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 249.

W książce zamieszczono ogólne informacje dotyczące Rybnika, jego szaty roślinnej, a przede wszystkim pełen wykaz 1264 gatunków roślin naczyniowych, które zostały odnotowane na terenie Rybnika od połowy XIX wieku.

2014 RoslinyNaczynioweRybnika 2014

2015

Parusel J. B. (red.) 2015. Pamiątkowa księga rodowodowa żubrów pszczyńskich. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 72.

Księga opracowana z okazji 150-lecia hodowli i ochrony żubrów na Górnym Śląsku. Hodowla pszczyńska jest najstarszą hodowlą żubrów na świecie. Księga ukazuje losy żubrów pszczyńskich udokumentowanych w Księdze Rodowodowej Żubrów (KRŻ) za okres 133 lat (1881-2014) i może być podręcznym kompendium wiedzy o żubrach pszczyńskich zarejestrowanych w KRŻ. Wydzielono tu także rejestr dla hodowli z Zagrody Pokazowej Żubrów w Pszczynie, którą utworzono w 2008 roku. W księdze uwzględniono wszystkie żubry urodzone i hodowane w Pszczynie, stąd wywiezione oraz tu sprowadzone, jak również te, które urodzone zostały poza Pszczyną przez samice pokryte w tym ośrodku. W sumie, w pamiątkowej księdze rodowodowej żubrów pszczyńskich zamieszczono 551 żubrów. Uzupełnieniem rejestru żubrów są zdjęcia fotograficzne niektórych z nich, które pochodzą z publikacji oraz z archiwum Redakcji Księgi Rodowodowej Żubrów w Białowieży.

2015 PamiatkowaKsiegaRodowodowaZubrow 2015

Parusel J. B. (red.) 2015. Materiały do bibliografii żubrów pszczyńskich. Część 1. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 142.

Bibliografia opracowana z okazji 150-lecia hodowli i ochrony żubrów na Górnym Śląsku, zawierająca łącznie 1410 publikacji oraz opracowań niepublikowanych. Służy ona upowszechnianiu wiedzy oraz dokumentów o żubrach pszczyńskich dla celów naukowych i działań praktycznych. Zakres bibliografii jest pełny i obejmuje dokumenty związane z szeroko pojętą hodowlą i ochroną żubrów na ziemi pszczyńskiej, żubrami linii pszczyńskiej oraz dotyczące osób związanych z żubrami na omawianym obszarze. Uwzględniono tu dokumenty wytworzone od momentu pojawienia się pierwszych wzmianek o żubrach na ziemi pszczyńskiej (zasadniczo od 1865 roku, w którym żubry zostały sprowadzone) aż po czasy współczesne (do grudnia 2015 roku).

Opublikowana bibliografia stanowi uzupełnienie bibliografii zamieszczonej na stronie internetowej European Bison Conservation Center: http://www.bison-ebcc.eu/about-the-ebcc/

2015 MaterialyBibliografiaZubrowPszczynskich 2015

2016

Błażyca-Szczerbowska B., Urbisz A. 2016. Antropogeniczne przemiany flory roślin naczyniowych zachodniej części Garbu Tarnogórskiego (Wyżyna Śląska). Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 182.

Publikacja dotyczy zagadnień związanych z antropogenicznymi przemianami flory roślin naczyniowych zachodniej części Garbu Tarnogórskiego, będącego częścią Wyżyny Śląskiej, która od dawna jest regionem intensywnie przekształcanym wskutek antropopresji.

2016 AntropogenicznePrzemianyFlory 2016

2017

Parusel J. B. (red.) 2017. Regionalne czerwone listy zagrożenia w ochronie zasobów przyrody – ich rola i znaczenie oraz stan i potrzeby. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 230.

Monografia zawiera poprawione i uzupełnione wersje referatów i posterów zaprezentowanych na konferencji naukowej, zorganizowanej pod patronatem Marszałka Województwa Śląskiego w dniu 26 listopada 2014 r. w Katowicach z okazji jubileuszu 20-lecia działalności Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska.

2017 RegionalneCzerwoneListy 2017

Parusel J. B. (red.) 2017. Ważki w ocenie siedlisk wodno-błotnych Górnego Śląska. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 118.

Monografia zawiera poprawione i uzupełnione wersje referatów i posterów zaprezentowanych na konferencji naukowej, zorganizowanej w dniu 27 listopada 2014 r. w Katowicach z okazji jubileuszu 40-lecia pracy naukowej dr Alicji Miszty.

2017 WazkiOcenaSiedlisk 2017

2018

Parusel J. B. (red.) 2018. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska - 25 lat w służbie ochrony przyrody (1992-2017).  Upper Silesian Nature Heritage Centre - 25 years in the service of nature conservation (1992-2017). Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 276.

Raport zawiera informację o działalności statutowej Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska w latach 1992-2017. Został sporządzony przez pracowników Centrum w ramach obchodów jubileuszu 25-lecia tej instytucji Samorządu Województwa Śląskiego. Raport zawiera streszczenie w języku angielskim.

The report contains information on the statutory activity of the Upper Silesian Nature Heritage Centre in the years 1992-2017. It was prepared by the Centre's employees as part of the celebrations of the 25th anniversary of this institution of the Self-government of the Silesia Province. The report contains summary in English.

2018 RaportCDPGS25lat 2018

2019

Syniawa M. 2019. Biograficzny słownik przyrodników śląskich. Tom 2. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 487.

Po trzynastu latach od wydania pierwszego tomu „Biograficznego słownika przyrodników śląskich” Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska oddaje w ręce Czytelników drugi tom tego słownika z kolejnymi trzema setkami biogramów przyrodników związanych ze Śląskiem. Pod względem chronologicznym drugi tom obejmuje okres od połowy XVII w. do roku 1968.

Tak jak w pierwszym tomie, również w tomie drugim przeważają biogramy Ślązaków. W tomie pierwszym było ich 218, zaś w tomie drugim jest ich 217. W tej liczbie w tomie drugim mieści się 50 przyrodników pochodzących wprawdzie ze Śląska, ale aktywnych na polu badań przyrodniczych poza Śląskiem. Podobnie jak w tomie pierwszym, również w tomie drugim przeważają botanicy (liczeni razem z mykologami). Jest ich w sumie 166. Zoolodzy różnych specjalności nie stanowią nawet połowy tej liczby – jest ich tylko 82. Reszta to geolodzy, paleontolodzy, geografowie, malarze, rysownicy itp.

Zasady opracowywania biogramów nie uległy żadnym istotnym zmianom, jednak w ciągu minionych trzynastu lat za sprawą ogromnego rozwoju sieciowych bibliotek i archiwów znacznie poszerzył się dostęp do wielu nieosiągalnych wcześniej druków i dokumentów. Zaowocowało to nie tylko biogramami, których opracowanie z braku źródeł było wcześniej niemożliwe, ale też uzupełnieniami i sprostowaniami do 147 biogramów zamieszczonych w tomie pierwszym.

2019 BiograficznySlownikPrzyrodSlaskich tom2 2019

 

Romańczyk M., Wilczek Z. 2019. Zróżnicowanie i ochrona roślinności zaroślowej oraz leśnej Doliny Górnej Wisły (Kotlina Oświęcimska, Podkarpacie Północne). Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice, ss. 130.

Książka stanowi podsumowanie fitosocjologicznych badań terenowych prowadzonych w latach 2007-2010 na obszarze Doliny Górnej Wisły. Zawiera pełne fitosocjologiczne zróżnicowanie zbiorowisk leśnych i zaroślowych badanej jednostki fizycznogeograficznej, charakterystykę stwierdzonych zbiorowisk roślinnych (z uwzględnieniem ich struktury i składu florystycznego) oraz wskazuje tereny najcenniejsze ze względu na występujące zbiorowiska leśne i zaroślowe, warte objęcia ustawowymi formami ochrony przyrody.

Do publikacji dołączona jest płyta CD, zawierająca 23 tabele fitosocjologiczne badanych zbiorowisk roślinnych.

2019 RoslinnoscZaroslowaDolinyGornejWisly Wilczek 2019

 

 

 

Podziel się ze społecznością

×